Saltar al contenido
MisLibrosTexto
Ad

Declaración Universal de los Derechos Humanos en ashaninka — Timatsi Kameetsatatsiri Akoajeitakeri

📄 teoria educacion_inicial 🎓 otro Referencia Perú 🇵🇪 PE 🗣 Español
Página 16
16 de 16
Página 16 de Antami, antamijaniki abintantatsiri. Cuento No. 29 · 2012
Anterior Página 16 / 16 Siguiente

Respuesta rápida

Página de referencia. Contiene los 30 artículos de la Declaración Universal de los Derechos Humanos en ashaninka. No hay ejercicios con respuesta única.

📚 theory educacion_inicial ⭐⭐ Dificultad 2/5 ⏱ 15 min lectura

Solución — Página 16

Antami, antamijaniki abintantatsiri. Cuento No. 29 · 2012

Lectura

Declaración Universal de los Derechos Humanos en ashaninka Timatsi Kameetsatatsiri Akoajeitakeri: Te Onkameetsateji Intsaneemparo (Existen derechos que nos corresponden: No deben sernos arrebatados)

Esta página presenta la traducción completa al idioma ashaninka (lengua amazónica del pueblo Asháninka del Perú) de los 30 artículos de la Declaración Universal de los Derechos Humanos. La fórmula recurrente "Te onkameetsateji" significa "no es correcto / no está bien / no se debe", y "Okameetsati" significa "es bueno / está bien / se debe".


Resumen de los 30 artículos (en español):

Art. 1 — Todos somos personas libres e iguales. Tenemos razón y conciencia. Debemos tratarnos bien mutuamente.

Art. 2 — Todos tenemos estos derechos sin distinción. No se debe discriminar a nadie por ser mujer, hombre, ni por ninguna otra condición.

Art. 3 — Todos tenemos derecho a vivir, a ser libres y a estar seguros.

Art. 4 — No se debe esclavizar a nadie ni obligar a trabajar a la fuerza. Todos los trabajadores deben ser remunerados.

Art. 5 — Nadie debe ser torturado, maltratado ni humillado.

Art. 6 — Todos somos personas y tenemos derechos. Ningún gobierno, jefe ni autoridad puede decir: "Tú no eres persona".

Art. 7 — Todos somos iguales ante la ley. El gobierno debe proteger a todos por igual.

Art. 8 — Existen jueces para protegernos. Si alguien viola nuestros derechos, el juez debe defendernos.

Art. 9 — Si no se ha cometido falta, no se debe encarcelar ni desterrar a nadie.

Art. 10 — Si alguien es acusado, tiene derecho a que un juez imparcial escuche su caso.

Art. 11 — 1. Si alguien es acusado, se presume inocente hasta que se pruebe su culpa. 2. No se puede condenar por actos que antes no eran delito.

Art. 12 — Nadie debe interferir en la vida privada, familia ni hogar de otro. Nadie puede dañar la reputación de una persona.

Art. 13 — 1. Podemos movernos libremente dentro del territorio. 2. Podemos salir de nuestro país y regresar.

Art. 14 — 1. Si nos persiguen injustamente, podemos pedir refugio en otro país. 2. Este derecho no aplica si se cometió un crimen.

Art. 15 — 1. Todo ashaninka tiene derecho a pertenecer a su comunidad. 2. Nadie puede quitarle su ciudadanía.

Art. 16 — 1. Hombre y mujer pueden casarse libremente y tener hijos. Nadie puede obligar ni prohibir el matrimonio. Es la mujer quien tiene la iniciativa. 2. Solo pueden casarse los que libremente lo deseen. 3. La familia debe ser protegida y fortalecida.

Art. 17 — 1. Todos tenemos derecho a tener bienes, solos o en comunidad. 2. No se debe quitar arbitrariamente lo que nos pertenece.

Art. 18 — Tenemos derecho a pensar libremente, a tener nuestra propia religión y a cambiarla si queremos. Nadie puede obligarnos a cambiar de religión.

Art. 19 — (OCR parcial: menciona "kipatsi" = tierra; artículo sobre libertad de opinión y expresión).

Art. 20 — 2. Nadie puede obligarnos a pertenecer a una organización.

Art. 21 — 1. Tenemos derecho a participar en el gobierno. Si no podemos directamente, elegimos representantes. 2. Ningún gobierno puede decir "Tú no vales". 3. El gobierno debe consultar al pueblo para conocer su voluntad.

Art. 22 — Todos los miembros de la comunidad tienen derecho a seguridad social: alimento, ropa, vivienda. No debe negárseles.

Art. 23 — 1. Todos tenemos derecho a trabajar libremente y a elegir nuestro trabajo. No se puede discriminar por el tipo de trabajo. 2. Por igual trabajo, igual salario. 3. El salario debe ser suficiente para vivir dignamente con la familia. 4. Podemos organizarnos en sindicatos.

Art. 24 — Todos tenemos derecho al descanso, tiempo libre y vacaciones pagadas.

Art. 25 — 1. Todos tenemos derecho a alimento, ropa, vivienda y atención médica. Si perdemos el trabajo, también tenemos derecho a apoyo. Las madres e hijos merecen protección especial. 2. Las madres con hijos y los niños deben ser especialmente protegidos.

Art. 26 — 1. Todos tenemos derecho a la educación. La primaria debe ser gratuita. Debe haber escuelas técnicas (mecánica, agropecuaria) y universidad para los más capaces. 2. La educación debe enseñar a respetar a todos y a no discriminar. 3. Los padres tienen derecho a elegir la educación de sus hijos.

Art. 27 — 1. Todos pueden participar de la cultura ashaninka. No se puede prohibir. 2. Si alguien crea algo (arte, escritura), tiene derechos sobre ello.

Art. 28 — Todos tienen derecho a vivir en un mundo donde se respeten estos derechos.

Art. 29 — 1. Para vivir bien en comunidad, debemos respetar a los demás. 2. Existen muchos derechos. Las autoridades deben hacer cumplir las normas para que nadie abuse de nadie. 3. Todos los derechos mencionados no deben usarse contra los derechos de otros.

Art. 30 — Nadie (gobierno, grupo ni persona) puede usar esta Declaración para suprimir los derechos ajenos. Todos debemos vivir bien juntos.


Glosario

  • Okameetsati: es bueno / se debe / está bien
  • Te onkameetsateji: no se debe / no está bien / no es correcto
  • Intsaneemparo / intsaneakojeiteero: arrebatar / quitar a la fuerza
  • Atini / ashaninka: personas / el pueblo ashaninka
  • Abinkatsarite / pinkatsari: autoridad / jefe / gobernante
  • Ayojeitakeri: artículo (lit. 'lo que se debe conocer/saber')
  • Kipatsi: tierra / territorio
  • Kireiki: dinero (préstamo del español)
  • Eskoera: escuela (préstamo del español)
  • Shirampari: hombre / varón
  • Tsinane: mujer
  • Itomipee: sus hijos
  • Kobaririya / kobarinia: gobernador / autoridad
  • Joeshi: alcalde / jefe local
  • Timatsi: existe / hay
  • Eiro: no (partícula negativa)
  • Maaroni: todos / todo
  • Atasorentsite: Dios / el Ser Supremo (Tasorentsi)
¿Te fue útil esta página?

Preguntas que la gente también hace

¿Qué significa 'Te onkameetsateji' en ashaninka?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Cuántos artículos tiene la Declaración Universal de los Derechos Humanos?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Qué derechos reconoce el artículo 15 para los pueblos indígenas?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Qué significa 'Timatsi Kameetsatatsiri Akoajeitakeri'?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Cómo se dice 'todos somos iguales' en ashaninka?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
📌 Antes de leer esto
  • Conocimiento básico del idioma ashaninka o español
  • Nociones de derechos humanos fundamentales
  • Ver páginas anteriores del cuento para contexto cultural ashaninka
Siguiente tema sugerido
pág. 17
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 10762 caracteres

Declaración Universal de los Derechos Humanos en ashaninka

SiMBOLOS PATRIOS

CORO DEL HIMNO NACIONAL

Timatsi Kameetsatatsiri Akoajeitakeri: Te Onkameetsateji Intsaneemparo.

Ayojeitakeri,1.

Akempetabakaajeitamaaroni atini.Timatsiakenkeshirejeitantarimaaroni, timatsi amejeitari avoieiti paitarica okameetsati antaieitin:te onkameetsateii intsaneapitsaieiteero itsipapee Te onkameetsateji imperanajeitee,te onkameetsatej iroashinonkaajeitee, irointi okameetsati aakameetsatabakaajeitea.

Ayojeitakeri,2.

Akoajeitake irimajeitero maaroni atini oka kameetsayetatsiri asankenatakotakeri. Te onkameetsateji intsaneakoteari.Tempa amonkaratabakaajetaka, eiro akentinitsi itsipapee "Eiro noshinetimpitsi abironi. Pinashita, te pishaninkatenaj gnashita pimeshina, abiro tsinane,onashita pineane,onashitapikemisantiri,piponeaka pashixikipatsitepashitaarantea,te pimpinkatsatej. Te pinkameetsateji." Te onkameetsateji alnkantayeterookapee,irointi okameetsati aakameetsatabakaajeitea, maaroni.

Ayojeitakeri,3.

Teonkameetsateji iroyeetee,te onkameetsateji iroiminkiashiyeetee,teonkameetsatej iroashinonketee.

Ayojeitakeri, 4.

Teonkameetsateji irinoshiketeri atiri imperanatanteeteariri,intsameetakaanteariri.Te onkameetsateji intsameetakaayeeteri kaari koatsi intsameete. Okameetsati impinayeeteri maaroni tsameetantatsiri.

Ayojeitakeri, 5.

Teonkameetsatejiroatsinayeeteri atini,teonkameetsatejimpasanatapiniteri,teOnkameetsateji iroashinoketeni,te onkameetsateii impashibentakaveari

Ayojeitakeri, 6.

Tempaatini anajeitake,akempetabakaajeintaka.Teonkametsatejinkantajeiteea gobiermo,kpbarrn aisati joeshi:"Kaaripini atin. Te pinkempetenaji narori."

Ayojeitakeri, 7.

Keario akempetabakaajeitakaOkameetsati inkabintsaajeiteemaaroni itiankanepeegobiemo ankempeieitantearinimaaroniitsipapee.Teonkameetsatei inkanteete:"Tepinkameetsateil abiron."

Ayojeitakeri, 8.

Timatsishinejeitakeeriabinkatsaritepee. Intimerka koatsinerintsaneapitsajeiteero,okameetsati inkantakobentaieitee yora pinkatsaripee.Te onkameetsatei inishineter oashinonkaaieteeneme

Ayojeitakeri, 9.

Terika ontime antayetini, te onkameetsateji iraashitee yora kobaririya, te onkameetsateji Troiminkeashjeintee.Aisati te onkameetsatej iraashitee pashinice kipatsi.

Ayojeitakeri, 10.

Intimerika kantatsineri otimi kaani kameetsatatsi antakeni,okameetsati intime kaani kisheene.inisampitaoieitenteerYorakaari kisantatsiiniotanake keanoriaicantinivorakantakobenteeneri

Ayojeitakeri, 11.

1.Ariorika intime atiri kantakobenteeri:Timatsi yantir,poiminkeni.1rokantaincha te onkameetsatejnkantepinkatsari:"Keario, timatsiyantin.Okameetsat inijibate inkemisantee arori iriotasanotanteari jaoka okanta maaroni. Okameetsati iriotakojeitero maaroni ashaninkapee, onkanteata eiro yoasanketashiyeetee.

2.Ariorikatimiantayetinkaarisaneakojeiteeri abinkatsarite.Impojinkanterkaabinkatsaritepee te onkameetsatejioka antayetin. 1ro kantainejateonkameetsatejinkisakoteero oka antitakari pegrani. Pineakero, peerani antantakaror, te intimeji tsaneakojeiteeroneri.

Ayojeitakeri, 12.

Te onkameetsatejirashereashitee itsipapee aisat eiro ikeashiteemparo abanco irashereanteer.Te onkameetsatejiramenashitearo asankenayetini ariorikca akoake amanakero. Te onkameetsatej inkantasteite ashaninkapee:"Te inkameetsatejyoka,timatsi yantayetini."Okameetsati intsaneakeani yora abinkafsaritepee.

Avoieitakeri, 13.

1.Oshinetaka ankenayetanake jaokanika anta aipatsiteki. Te onkameetsatej intsaneakojeiteero.2.Ankoakerika ajate pashiniki kipats te onkameetsateji intsaneakojtee abinkatsartepee.Aisati ankoakerika ampiaje aipatsiteki, te oqkameetsateji intsaneakojeiteero avinkatsarite.

Ayojeitakeri, 14.

1.Arorika inkisashijeitee ashanincapeearori antaaipatsiteki,okameetsati iraakameetsajeitabake itsipapee atiri anta iipatsiteki iriori.

2.1rokantainchaarorkaantakerokakameetsatatsiaipatsiekieiroajtitsiraakameetsajeitabake itsipapee atiri.

Ayojeitakeri, 15.

1.Okameetsatiashaninka tasangieearmaaroni sabikaieitatsini aipatsiteki

2.Te onkameetsaleinkantashite abinkatsarte:"Te abiro noshaninka."Aisati te onkameetsatej inkantee:"Eiro noshinetimpitsibishaninkcateari itsipapee atiri."

Ayojeitakeri,16.

1.Ariorika irantearitake shirampari aisafi tsinane, oshinetaka iraye aisati okameetsati intime itomipee.Teonkameetsateji inkanteeten:"Tepishaninkatenaiji:eiro pai”onashita pikemisantini:eiro pai."Irointi tsinane omonkarataker shirampani. Opinkatsataka irosati: oshinetaka onkcanter shirampari okoakenika ayer;aisati,ariorikaairiomonkaratakeri,aisatioshinetaka onkante okoakenika ojokajeri.

2.Terikainkoye shirampari iraye,aisati terika onkoye tsinane aye,te onkameetsatej imperanayeeteani iraabakajeitea.

3.Okameetsati abamejeiteri atomipee amejeitar aisatiabamejeiteri irantapiniterokameetsatatsin.Eirorika abametasanotirn kameetsa,eiro yaakameetsatabakaajeitatsi ashaninkapee.

Ayoieitakeri. 17.

1.Okameetsat irashitaarantea maaroni atin.Okameetsat irashitearo apaniro, aisatinkoakerka inkarajeiteri itsipapee irashijeitearo maaroni.

2.Te onkameetsateji iraapitsayeeteri irobararo.

Ayojeitakeri, 18.

Okameetsati ankenkeshiretero paitapeerika akoajeitini,aisati okameetsati ankemisante.ankoakerika.Teonkameetsatej inkishimenteeroabimkatsarite.Ankoakenika abashiniajero akemisantin, aisatioshinetaka.Okameetsati amajeieropaniro,aisatokameetsati ankarajeiteri ikoakayeeri Atasorentsite.

Ayojeitakeri,19.

kipatsi.

Ayoieitakeri,20.

2.Terika ankoye, te onkameetsateji inkanteetee:"Jeri yoka pinkarajeitapiniteri."

Ayojeitakerl, 21.

1.Okameetsati ankamanteri abinkatsarite paitarika akoajeitiri irantayeteri. Ariorika ankamantasanoteri arori: terika aneeri aron, ankoyeakeri ashaninka, antiankeri inkamanter iriori.

2.Teonkameetsateji inkanteetee:"Tepinkameetsateji,tekatsipinkanteapamitakoteri abinkatsarite."

3.Teonkameetsatej impinkatsatashitea abinkatsantepee, irointi okameetsati ankbyeajeiteri pinkatsanibentajeitakeeri. Okameetsatinishinejeitee ampitapinitero ankante janikanikaakoake impinkatsaribentajeitee.Okameetsatiasankenatero,teonkameetsateji iriotepinkatsari ianikanika kaani koatsi impinkatsaritaie aisati: tempa ikishinikari

Ayojeitakeri, 22.

Okameetsati iraakameetsatabakaajeitea maaroni sabikajeitatsin ipatsiteki, te onkameetsatej irashinonkaajeitea aparopee.Timatsi koiteimojeiteer: abari, abararo; akoajeitake ashaninkapee aakameetsateeri; akoajeitake aisati amayetero amejeitakan. Te onkameetsateji intsaneemparo.

Ayoieitakeri.23.

1Okameetsationtime iaokarika antarpaiateri onkanteata amanantantearori koiteimoteeri.Okameetsati antaroajate jaokarika akoiri; te onkameetsatej inkamantee itsipapee paitarika antaveterl. Te onkameetsatei aisati iroashibentakaaieitee yora tsameetakaveeri.Te onkameetsatei aisati inkantajeitee:"Eiro pitsameetitsi."

2.Ariorika amonkaratakeri itsipapee antaroajatake, okameetsati irimonkaratakea kireiki impinayeeteeri.

3.Ariorika antaroajate, okameetsati impinatasanojeitee yora ataroajatiniri onkanteata eiro ashinonkatsi.Aisati te ancoveii ashinonkavea ajina aisati atomipee.Aniorika ashinonkaabetea.ari okameetsati inkabintsayee itsipapee.

4Ankoakerica.okameetsati ankarajeiteri tsipapee taroajatininiri abatorote ankamantajeiteri paita akoaieifini.Anionka amitakotabakaaieitea inkemisantaieitee.impaieiteemaaroniirebiieitakeeri.

Ayojeitakeri,24.

Okameetsati irishineieitee abatorote amaoreapinite,Te onkameetsateji intsameetakaapinijeitee osamani.Kameetsairishinejeitee amaoreajeiteaparopee kitaiteri festa,aisat impinajeitee okempetaka ataroajatake.

Ayojeitakeri, 25.

1.Tempa akoajeitake abari,aitsaare,abanko aisati aabintarontsi.Arionika antsameeteneri abatorote okameetsati impinatee kireiki amanantantearori maaroni koiteimoieiteeri.aisati koiteimotirori ajina aisati atomipee.Aisati terka amatero antaroajate,aisati ariorika anteashipatanake onkameetsate ontime koiteimoteeni.Aisati okameetsati ontime koiteimotercr kamajmentaaro iroori.

2.Okameetsati ankabintsaasanotero tsinane timatsiri otomipee, aisati okameetsati icabintsaasanoteri injanikipee,maaroni. Ininti kabintsaasanojeiteriner

ishaninkapee iniori.

Ayojeitakeri, 26.

1.Okameetsati ontige irishitoriatanteari maaroni atiripee. Ariorika inkee primaria, jero aisati segundariaTeonkameetsateji impinatero inkeantearieskoera.Okameetsati aisati imperangyeeteari inkye,te onkameetsatejinisokjaye ebankaripee.Okameetsati ontime pashimipee eskoera iriotanteari ashaninkapee mecanico, agropecuaria, paitapeerica.Okameetsati ontimeaisati universidad inkeantearimatasanotirori sankenarentsi.Ariorika ifpinatero irointi yora keajeitatsirni.

2.kameetsati abamejeiteri keajeitatsin escoeraki intimajeite kameetsa, inkabintsaajeiteri itsipapee aisati irishineteni itsipapee intime kameetsa. Tempa okameetsati ankabintsaajeiten itsipapee, aakameetsajeiteni. Eiro akisashitanitsi poneachani pashiniki kipatsi, neanatantarori otsipapee neantsi.Aisati eiro akisashiyetanitsinashitachari imeshina,aisatiyora kaari kempejeiteene ikemisantiOkameetsati amitakojeiteri maaroni atini aakameetsatabakaajeitea,aptimajeite Kameetsa.

3.Yora astitariri itgrfpee inio kantatsineri jaokarika intiankeri itomipee inkeanteari escoera.

Ayojeitakeri,27.

1.Oshinetaka irantajeitero maaroni oka yantayetr ishaninkapee. Te onkameetsatejintsaneempan.Okameetsati inibeshireimentearo timayetatsiri inampiki: esooera, kampo, iroane, maaroni 2.Ariorika irobetsikero ashaninkapee paitanika, aisati anorika irisankenatero paitanika, tempa iniotake ashitaron. Inkoakerikaokameetsati impimantero;teonkameetsatejinkoshiyeeter.

Ayoieitakeri,28

Okameetsati irishinejeiteeroabinkatsaritepeeoka asankenatakotaker;teonkameetsateji intsaneapitsateero.

Ayojeitakeri,29.

1Arionika ankoake antimajeiteameetsa,eiro akantashitapinitari itsipapee inkabintsaajeitee.aisati iraqitakojeitee.Iroipf okameetsat ankabintsaajeiteri inon,ami takojeiteri.lmpoijikea antimajeite kameetsa.

2.Otimi osheki kaneetsayetatsini asankenatakotakeni. Okameetsati amayetero oka akoajeitiri aisati amejeitakarika.1ro kantaincha te onkameetsateji antsaneakeani oka ikoajeitakeri itsipapee.Yora pinkatsari aisati yora kobarinia aisati yora joeshi inkamantajeitee paitarka antajeiteri onkanteata eiro ashereinitsitsipapee,aisati onkanteata eiro abashinonkairitsi.3.Okameetsat maaroni oka ashinejeitin itsipapee,iro kantaincha teonkameetsatej irantero kaani akoakaajeitakeririka maaroni atiripee.

Ayojeitakeri,30.

Okameetsati amonkarajeitero maaroni asankenajeitakeri aka. Te onkameetsateji intsaneapitsaieiteero abinkatsantepee aisati ashaninkapee.Okameetsat ashineieiter maaron afin inisabikajeite kameetsa.

![](page=0,bbox=[307, 107, 475, 211])

![](page=0,bbox=[88, 106, 162, 212])

BANDERA

![](page=0,bbox=[607, 113, 696, 205])

ESCUDO

Ad

Páginas cercanas

Otros libros recomendados

Ver todos →
Ad

Usamos cookies propias y de terceros para personalizar contenido, mostrar publicidad y analizar el tráfico. Las cookies necesarias siempre están activas.