Entradas CH: Chachas, Chaka, Chakana, Chakatay, Chaki
Respuesta rápida
- Chachas = chachacoma (planta andina)
- Chaka = puente
- Chakana = cruz
- Chakatay = cruzar / atorar
- Chaki = pie / seco
Solución — Página 27
Yachakuqkunapa Simi Qullqa. Ayakuchu Chanka Qichwa simipi · 2014
Lectura
Entradas del diccionario Quechua Chanka - Español (MINEDU, 2014). Sección CH, página 27.
Chachas (s) — Nutuniraq ruyru rapiyuq sacha. Anag puka kulluyuq sacha; chiri allpakunapi winaq. Huk llaqtakunapiqa chachakuma sutiwan riqsinkutaqmi.
Chachacoma. Planta con hojas redondeadas y frutos rojizos; crece en tierras frías. En algunas localidades se conoce también como chachacoma.
- Chachas sachamanta killimsata ruranku. → De la chachacoma hacen el carbón.
Chaka (s) — Yaku chimpanapaq rurasqa ñan.
Puente. Camino construido para cruzar el agua.
- Llumpayta paraptinqa chakantam mayuta chimpana. → Cuando hay mucha lluvia, debemos cruzar el río por el puente.
Chakana (s) — Iskay siqiwan utaq iskay kaspiwan (huknin sayanpa, huknin kinranpa) huñusqa.
Cruz. Dos palos o líneas cruzadas (uno vertical y uno horizontal) unidos.
- Chakanata qillqasun. → Tracemos una cruz.
Chakatay (r)
Pitapas chakatatahina churay. Cruzar, atravesar.
- Kaspiwan yarqata chakatay. → Atraviesa la acequia con la madera.
Kunkapi imapas chakatakuptin mana samay atiy. Hiqipay. Atorar, ahogar.
- Aychawan chakatakurquspa yaqalla wañun. → Casi muere atragantado con la carne.
Chaki (s)
Sayanapaq utaq purinapaqpas runapa kaqnin. Pie.
- Chakiy nanawachkan. → Me está doliendo el pie.
Mana yakuyuq. Seco.
Glosario
- Chachas: planta andina de hojas redondeadas y frutos rojos (chachacoma); usada para hacer carbón.
- Chaka: puente; estructura para cruzar ríos.
- Chakana: cruz; símbolo formado por dos elementos cruzados. También símbolo andino sagrado.
- Chakatay: 1. cruzar, atravesar; 2. atorar, ahogar (obstruir el paso del aire en la garganta).
- Chaki: 1. pie (extremidad inferior del cuerpo humano); 2. seco (sin agua).
Preguntas que la gente también hace
¿Qué significa 'chakana' en quechua?
¿Cómo se dice 'puente' en quechua Chanka?
¿Qué es la chachacoma o chachas?
¿Cuáles son los significados de 'chakatay' en quechua?
¿Cómo se dice 'pie' en quechua Ayacucho?
- • Conocimiento básico del alfabeto quechua
- • Ver págs. anteriores: entradas CH previas
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 1189 caracteres
Chachas. (s) Nutuniraq ruyru rapiyuq sacha. Anag puka kulluyuq sacha; chiri allpakunapi winaq. Huk llaqtakunapiqa chachakuma sutiwan riqsinkutaqmi.Chachacoma.
Chachas sachamanta killimsata ruranku.- De la chachacoma hacen el carbón.
Llumpayta paraptinqa chakantam mayuta chimpana.
Cuando hay mucha lluvia, debemos cruzar el río por el puente.
Chakana. (s). Iskay siqiwan utaq iskay kaspiwan (huknin sayanpa, huknin kinranpa) huñusqa. Cruz.
Chakanata qillqasun.
Tracemos una cruz.
Chakatay. I. (r). Pitapas chakatatahina churay. Cruzar, atravesar. 2. (r) Kunkapi imapas chakatakuptin mana samay atiy.Hiqipay. Atorar, ahogar.
I. Kaspiwan yarqata chakatay.
- Atraviesa la acequia con la madera.
- Aychawan chakatakurquspa yaqalla wañun.
- Casi muere atragantado con la carne.
Chaki. I. (s). Sayanapaq utaq purinapaqpas runapa kaqnin. Pie. 2. (s).Mana yakuyuq. Seco.
I. Chakiy nanawachkan.- Me está doliendo el pie.


Chaka. (s). Yaku chimpanapaq rurasqa ñan. Puente.



25
Otros libros recomendados

Yatichaña aru pirwa = Vocabulario pedagógico aimara · 2021
MINEDU
164 págs.

Ñantsipe Ayoyetajeri Ashaninka = Vocabulario pedagógico Ashaninka · 2021
MINEDU
164 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.

Antología literaria 4 · 2020
MINEDU
188 págs.
