Saltar al contenido
MisLibrosTexto
Ad

Palabras por campos semánticos del quechua sureño — letras P/PH (plantas medicinales y naturaleza)

📄 glosario lenguas-originarias 🎓 otro Referencia Perú 🇵🇪 PE 🗣 Español
Página 121
121 de 162
Página 121 de Yachachinapaq simikuna - Urin Qichwa : vocabulario pedagógico quechua sureño · 2021
Anterior Página 121 / 162 Siguiente

Respuesta rápida

Vocabulario quechua sureño — 9 entradas letra P/PH:

  1. pampa anis → anís silvestre (medicinal digestivo)
  2. panti panti → panti (medicinal para tos)
  3. papa illa → talismán de papa de piedra
  4. paqpa → maguey (planta multiuso)
  5. payqu → ambrosía/atanasia (aromática y digestiva)
  6. piyakuya → romero/piyacuyo (baños medicinales)
  7. pumap/pa makin → mano del puma (medicinal acuática)
  8. puñuy kuru → crisálida
  9. phawka/pawka → chalota/escalonia (antiinflamatorio articular)
lenguas-originarias ⭐⭐ Dificultad 2/5 ⏱ 5 min lectura

Solución — Página 121

Yachachinapaq simikuna - Urin Qichwa : vocabulario pedagógico quechua sureño · 2021

Lectura

Sección: Palabras por campos semánticos del quechua sureño Área: Personal social y Ciencia y tecnología


pampa anisanís silvestre

Wiksa nanay thanichinapaqqa/tanichinapaqqa pampa anistam akullinapas, t'impusqa/timpusqa yakupipas upyana. (Para aliviar el dolor de estómago, se puede masticar el anís silvestre o tomarlo en infusión.)


panti pantipanti

Panti panti t'ikaqa~waytaqa uhu thanichinapaqmi hampi. (La flor del panti panti es una medicina para la tos.)


papa illapapa de piedra, talismán o amuleto de la papa

Papa illa rumi tariq runaqa papatam chanintapuni uywan, papapas payta uywanpuni; chayraykutaq chay illataqa allinta ch'uyanchan/chuyanchan. (La persona que encuentra una papa de piedra cuida mucho la papa; por eso limpia bien ese amuleto.)


paqpamaguey

Paqpa sach'aqa/sachaqa tukuy imapaqmi allin: Kikin sach'aqa/sachaqa chakrakunata amachan; raphinqa/rapinqa t'aqsanapaq/taqsanapaq allin; chuchawninpas, t'ikanpas mikhunapas/mikunapas allin, puqusqa k'aspinqa/kaspinqa wasi ruranapaq allin. (La planta del maguey sirve para todo: la misma planta protege las chacras; las hojas sirven para envolver; los brotes y las flores también se comen; la fibra madura sirve para construir casas.)


payquambrosía, atanasia

Payqu raphiqa/rapiqa sumaq q'apaytam~asnaytam mikhunaman/mikunaman qun, kaqtaq wiksa nanaykunatapas thanichin/tanichin; t'impuq/timpuq unupipas ancha allinmi. (La hoja del payqu da buen aroma a las comidas y alivia los dolores de estómago; el agua de la infusión también es muy buena.)


piyakuyapiyacuyo, romero

Piyakuya raphitaqa/rapitaqa rumiru raphitawan/rapitawan, ritama raphitawan/rapitawan, ruda raphitawan/rapitawan t'impuchispa/timpuchispa tullu nanayniyuq, muqu punkiyniyuq runakunata chay unuwan mayllachina. (Las hojas del piyakuya se hierven junto con hojas de romero, retama y ruda, y con esa agua se lava a las personas que tienen dolor de huesos o reumatismo.)


pumap/pa makinmano del puma

Pumap/pa makin quraqa pukyu ñawikunapim wiñan; sayk'usqapisipasqa ñutqhunpaqmi/ñutqunpaqmi much'uqipa kunka wichayman churakuna, kaqtaq pukayasqa ñawip/pa qayllamanpas. (La planta 'mano del puma' crece en los ojos de agua; se coloca en la nuca hacia la garganta para los que están cansados o tienen la presión baja, y también para los que tienen los ojos hinchados.)


puñuy kuru, puñuq kurucrisálida

Pillpintup/pa puñuq kurunqa waytampum. (La crisálida de la mariposa flota/vuela.)


phawka/pawkachalota, escalonia

Phawka/pawka quraqa q'illu/qillu t'ikayuqmi, allintaqmi muqu nanaypaqpas, hank'u~anku nanaypaqpas; hampinapaqqa raphinkunata/rapinkunata kusaspam nanaqman mast'aykuspa/mastaykuspa p'istuna/pistuna. (La planta chalota tiene flor amarilla; sirve para el dolor de rodillas y de codos; para curar, se aplasta las hojas y se las extiende sobre el lugar que duele como cataplasma.)

Glosario

  • pampa anis: anís silvestre — planta medicinal para el dolor estomacal.
  • panti panti: panti — flor medicinal para la tos.
  • papa illa: talismán/amuleto de papa de piedra.
  • paqpa: maguey — planta multiuso (alimento, construcción, protección).
  • payqu: ambrosía/atanasia — planta aromática y medicinal digestiva.
  • piyakuya: piyacuyo/romero — planta para baños medicinales (dolor óseo).
  • pumap/pa makin: mano del puma — planta acuática medicinal.
  • puñuy kuru / puñuq kuru: crisálida.
  • phawka/pawka: chalota/escalonia — planta medicinal para dolor articular.
¿Te fue útil esta página?

Preguntas que la gente también hace

¿Qué plantas medicinales nombra el quechua sureño para dolores estomacales?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Qué significa 'papa illa' en quechua sureño?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Para qué se usa el paqpa (maguey) según el vocabulario quechua?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Cómo se llama la crisálida en quechua sureño?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Qué es el payqu y para qué sirve en la medicina andina?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
📌 Antes de leer esto
  • Conocer el alfabeto del quechua sureño
  • Nociones básicas de vocabulario quechua (ver páginas anteriores de este vocabulario)
Siguiente tema sugerido
pág. 122
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 1924 caracteres

染第

pampa anis anís silvestre. timpusqa yakupipas upyana.anís silvestre.Wiksa nanay thanichinapaqqa/tanichinapaqqa pampa anistam akullinapas, t'impusqa/
panti panti papa illapanti panti panti. Panti panti tikaqa~waytaqa uhu thanichinapaqmi hampi.papa illa papa de piedra, talismán o amuleto de la papa. Papa illa rumi tariq runaqa papatam chanintapuni uywan, papapas payta uywanpuni;
pavgu ambrosíg. atanasig. paqpamaguey.
Paqpa sach'aqa/sachaqa tukuy imapaqmi alin: Kikin sach'aqa/sachaqa chakrakunata amachan; raphinqa/rapinqa t'aqsanapaq/taqsanapaq allin; chuchawninpas, t'ikanpas mikhunapas/mikunapas allin, puqusqa k'aspinqa/kaspinqa wasi ruranapaq allin.payquambrosía, atanasia.
Payqu raphiqa/rapiqa sumaq q'apaytam~asnaytam mikhunaman/mikunaman qun, kaqtaq wiksa nanaykunatapas thanichin/tanichin; t'impuq/timpuq unupipas anchaallinmi. piyakuyapiyakuya piyacuyo, romero. punkiyniyuq runakunata chay unuwan mayllachina. pumap/pa makin mano del puma.
Piyakuya raphitaqa/rapitaqa rumiru raphitawan/rapitawan, ritama raphitawan/ rapitawan, ruda raphitawan/rapitawan timpuchispa/timpuchispa tullu nanayniyuq, muqupumap/pa makinPumap/pa makin quraqa pukyu ñawikunapim wiñan; sayk'usqa~pisipasqa ñutqhunpaqmi/ ñutqunpaqmi much'u~qipa kunka wichayman churakuna, kaqtaq
pukayasqa ñawip/pa qayllamanpas. punuy kuru, puñuq kuru crisálida. Pillpintup/pa puñuq kurunqa waytampum.crisálida. chalota, escalonia.
phawka/pawkaPHPhawka/pawka quraqa qillu/qillu t'ikayuqmi, allintaqmi muqu nanaypaqpas, hank'u~anku nanaypaqpas; hampinapaqqa raphinkunata/rapinkunata kusaspam

Parte IⅢI - Quechua sureño

119

Ad

Otros libros recomendados

Ver todos →
Ad

Usamos cookies propias y de terceros para personalizar contenido, mostrar publicidad y analizar el tráfico. Las cookies necesarias siempre están activas.