Página — Lenguas Originarias PRIMARIA (pág. 45)

Independencia República nisqanpi, Wankawillkaqa Agustiín Gamarrapa suyuman huqarisqanmi karqa.Paymi Castrovirreyna, Tayacaja, Huancavelicawan patmakunawan hukllawachirqa. Kamachikuyqa ñawpa españolkunapa qipasqan haciedayuqkunapa makinpim karqa, paykuna manam allin kapuqniyuq qispinantaqa munarqakuchu. Kayqa XIX- XX pachak watakamam karqa. Juan Velasco Alvarado nisqan kamachikuqpa reforma agraria nisqan tikrachisqan manam allin suyasqankuta qispichirqachu.Kunan runakuna, kapuqninpas, makinawan llamkasqankupas manam wiñarqachu, chawpi mama suyullamanta suyasqankurayku.

Huancavelicaqa mana kapuqniyuq wakchahina churasqan kachkan. 80 hinaspa 90 watakunapim puriqkunapa awqanakuyninwan qanchis patmankunata muchuchirqa. Wakchayay mirakurqa, kayman yapasqataq Pacifico nisqanpi tarikuq patmakunata pacha kuyuy lumpayta maqarqa.

Kunanpacha anqarakuna yaku uyway yachasqanku

Kawsay uywanapaq, imapas rurasqapa chanin kananpaq yaku uywaytam yachananchik.Anqara suyupiqa kay yachayqa sumaq kawsay qispichiywanmi tinkisqa karqa. Ichaqa colonia, republica nisqa kamachiqkunapa harkasqanmi karqa Paykunaqa manam imatapas allin puqurinanpaq yanapaytaqa churarqakuchu. Kay pachapi yaku uywaypaq achkan yachaykunatam uywanchik. Qunqasqata huqarispa kallpachachkanchik, mana yanqapi yaku chinkananpaq. Allpakuna mana sullwananpaq, kayqa yaku tarpuy,huqariy yachaywanmi rurasqa kanan.

43