Página — Comunicacion SECUNDARIA (pág. 85)

Mapuchi ayllupa inisqan

Qillqaq: Yumar Karina Orosco Palomino

Ispaña runakunaqa iñiyninkupi llaqtanchik ininantam munarqanku.Chaytam maskarqanku. Kaypaqmi iñiyninchikkuna chinkachiyta munaspanku Wakanchikkunata apachitanchikkunata mallkinchikkunata kuchpachirqanku,kuraq Apunchikkunata chinkachirqanku.

LLILL

Imatataq Ispaña runakuna Apunchikkuna chinkachinankupaq rurarqanku.

XVI siklupim, 1OO watata Ispaña kurakuna huk umalla Qichwa llaqtapa iñiyninta chinkachinankupaq tuta punchaw llamkarqanku. Mana samarispa lamkachkaptinkupas manam Parya Qaqa hinaspa Illapa Apukuna chinkachiyta atirqankuchu. Nawpa tayta mamanchikkunaqa hinallam kay Apukunaman haywakuchkarqanku.

Kayta qawaspankum kurakunaqa XVII siklupi kimsa kutita Apukuna illakuna hapiq lluqsirqanku. Nawpaqmi karqan: 1609 watamanta 1619watakama. 1625 watamanta 1626 watakama.1641 watamanta 1671 watakama.Kaypim ichaqa munasqankuta tarirqurqanku.

Layqakunata, yachaqkunata kikana wasipi wichqarqurqankupas wañurqachirqankupas. Kaypaqmi llaqtan llaqtan purispanku watukuqhinalla hapirqanku. Kayna watukuspankum Apunkunata illapankunata allin allinta riqsinankukama llaqtapi qipaspanku puchukarqurqanku. Watukuqkunaqa llaqtapa siminta mana pantanankupaqmi allinta uyarinanku karqan.

Ispaña kurakuna llaqtanchikpa iñiyninta maynataña puchukayta munaptinkupas hinallam rurayninchikpi sapa punchaw kawsakurqan. Qichwa laqtanchikqa manam Ispaña llaqtamanta hamuq yachakayninkunataqa chaynallaqa chaskiyta munarqankuchu aswanmi rurasqanchikpi nisyuta sapichakurqanchik. Huk rikchaq haywakuykunatam rikurichirqanchik.Manañam wakakunallapiñachu Apunchikkunawan rimanakurqanchik. Pakisqa illakunawan uchuychalla kasqanraykum pakapalla hinalla rimanakurqanchik.Mana rikchayniyuq rumichakunapas llaqtanchikpaqqa kallpayuq willkakunam

83