Saltar al contenido
MisLibrosTexto
Ad

Noticia sobre revitalización lingüística e infografía — Guía docente Shipibo-Konibo

📄 teoria comprension-lectora 🎓 otro Referencia Perú 🇵🇪 PE 🗣 Español
Página 5
5 de 12
Página 5 de Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
Anterior Página 5 / 12 Siguiente

Respuesta rápida

  1. Tabla 1: Pensión 65 / niños jaqaru y kukama kukamiria / Ministro de Cultura — en Tupe (Yauyos) y San Juan Bautista/Nauta (Loreto)
  2. Tabla 2: Se pierde lengua jaqaru y kukama kukamiria / araucarias — adultos enseñan lengua a niños / investigadores estudian tala
📚 theory comprension-lectora ⭐⭐⭐ Dificultad 3/5 ⏱ 8 min lectura

Solución — Página 5

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019

1
Ejercicio 1

Lectura

Sección IV — Noticia: Yosibaonra jaton joibo keyotai oinxon bakebo axeakanai

(Traducción: Noticia sobre el rescate de la lengua materna de los pueblos indígenas)

Una noticia (en shipibo: wisha winotai joibo) es un texto informativo que presenta hechos actuales. En Perú se difunden noticias en lenguas indígenas para mantenerlas vivas. Recientemente, noticias en jaqaru y kukama kukamiria informaron sobre actividades de rescate lingüístico con niños. Desde Brasil también se reportó tala de árboles de araucaria, tema bajo investigación.


Sección V — Non paromea ani yapa (Texto adicional: La infografía)

Una infografía (wisha) es un texto visual que combina imágenes, íconos y texto corto para informar rápida y claramente. Incluye título, imágenes y datos que se leen de forma no lineal.

1
Ejercicio 1

Actividad 1a — Completar tabla de análisis de la noticia:

¿Quiénes hablan sobre esta noticia? (Tsoabo winotaki yoiyai?) ¿Dónde ocurrieron los hechos? (Jaweranobo winotaki yoiyai?)
Beneficiarios de Pensión 65 · Niños jaqaru y kukama kukamiria · Ministro de Cultura Distrito de Tupe, Provincia de Yauyos (Jaqaru) · Distritos de San Juan Bautista y Nauta, Loreto (Kukama kukamiria)

Respuesta (guía docente): Tabla completada según texto de la noticia.

2
Ejercicio 2

Actividad 2 — Completar tabla comparativa entre dos noticias:

Rescate de lengua indígena (Yosibaonra jaton axe itan joibo keyotai) Tala de araucarias (Jiwi kaimai isabo merakana)
¿Qué se pierde? (Jawerin moa keyotires itina?) La lengua jaqaru y la lengua kukama kukamiria Los árboles de araucaria
¿Cómo actúan para recuperarlo? (Jawekeskaaxonki keyonaketian akinkanai?) Los adultos enseñan a niños a escribir y hablar su lengua para fortalecerla Los agricultores talaban araucarias en otras áreas; investigadores buscan soluciones para detener la pérdida

Respuesta (guía docente): Tabla comparativa completada a partir de ambas noticias del texto.

Glosario

  • wisha: texto, material escrito (Shipibo-Konibo)
  • winotai joibo: noticia, texto informativo
  • infografia: infografía — texto visual con imágenes y datos breves
  • jaqaru: lengua indígena de la familia aru (Prov. Yauyos, Lima)
  • kukama kukamiria: lengua indígena de Loreto
  • wame: cóndor/águila (ave emblemática)
  • araucaria: árbol nativo de Sudamérica mencionado en la noticia de Brasil
  • yosibo: adultos mayores sabedores de la lengua
  • keyotai: rescate, revitalización
¿Te fue útil esta página?

Preguntas que la gente también hace

¿Qué es una noticia en lengua originaria y cómo se trabaja en EIB?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Cuáles son las lenguas indígenas en peligro de extinción en Perú?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Cómo se usa la infografía en la educación intercultural bilingüe?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Qué diferencia hay entre noticia e infografía como tipos de texto?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
¿Por qué es importante que los niños aprendan su lengua materna originaria?
Consulta la solución completa arriba o explora el libro entero para temas relacionados.
📌 Antes de leer esto
  • Ver pág. 4: lectura del cuento sobre Xetan Same (continuación de actividades 2-4)
  • Conocer estructura básica de textos narrativos para contrastar con textos informativos
  • Vocabulario básico en Shipibo-Konibo: tipos de texto (wisha)
Siguiente tema sugerido
pág. 6
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 2601 caracteres

2.Ikon yoikin jaskaakin bochoa.5164③2

3.Ikon yoiya:Xetan Same itan jawen papan benoa riki moka rao ikain jabon xatebo nepoti.Jabon maxkatax banabaon peinko basi moka rao taxnayamai kopi.

4.Nato yoka ikainra bakebaon jaton shinamanbi yoiti jake.

IV Noticia: Yosibaonra jaton joibo keyotai oinxon bakebo axeakanai

Noticia riki westiora wisha winotai joibo yoiya. Neskara wishabo meranxonra non Perú main iamax wetsa ani jeman winoti itai joibo piskobainkin noa ninkamakanai. Reken noticia ikainra yoiyai jaqaru itan kukama kukamiria yosibaon jaton joibo bakebo axeai iikanai, jaskaaxon keyomatima kopi. jatian wetsa noticia ikainra yoiyai Brasil nimeran ika bawabaon araucaria jiwibo kaimai,berobo pikin mesko niimeranbo maanxon. Neskara jawekironki investigación akai jonibaon merakanke.

>Ikon yoiyabo

1.a Nato riki chitemeranoa yokabo ikon yoikin bochoa.

1.b Ikon yoiya. Jakon riki. jatibi wetsa join yoyo ikai jonibaon jemanra axe onan yosibo jake,jabaonra mesko axebo, joibo itan esebo noa axeati atipanke.

Nato riki chitemeranoa yokabo ikon yoikin bochoa.

3.Nato yoka ikainra bakebaon jaton shinamanbi yoiti jake.

V Non paromea ani yapa

Nato wisha riki infografia, nenora wamen jaskara jisabo yoiya iki. Nato wisha riki ribojo, joto itan ichama wishabo ninkatibires iaketanaya, neskarabo yoyo axon bakebaon ishton ninkati kopi.

> Ikon yoiyabo

1.Ikon yoiya: Wame riki chikaronin yomerati. Nato pianra akai wame ranxkan chorish ikebi pekabainkin. jaskaribi, raonmeta itan mecha jonibaonra akai nontin toxbaxon bari xana teneyanan wame chachikin.

Guía para el docente lakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019

5

Tsoabo winotaki yoiyai nato noticia ikain?jaweranobo winotaki yoiyai?
Pensión 65 yosibo. • Jaqaru itan kukama kukamiria bakebo. •Ministro de Cultura koshiDistrito de Tupe, Provincia de Yauyos ikain. . Distrito de San Juan Bautista itan Nauta, Loreto ikain.
Yosibaonra jaton axe itan joibo keyotai oinxon bakebo axeakanaiJiwi kaimai isabo merakana
Jawerin moa keyotires itina?. Jaqaru jonibaon joi · Wukama kukamiria jonibaon joi.Araucaria jiwi.
Jawekeskaaxonki keyonaketian akinkanai?Yosibaonra kirika akai bakebo jaton joibo keyonaketian axeakanai, jaskaaxonra nato joibo koshiai ikanai.Bawabaonra araucaria jiwi berobo pikin wetsankobo noyakinai, jaskaakin wetsa ni ikanbo xoxomaxonra keyotimakin akini ikanai.
Ad

Páginas cercanas

Otros libros recomendados

Ver todos →
Ad

Usamos cookies propias y de terceros para personalizar contenido, mostrar publicidad y analizar el tráfico. Las cookies necesarias siempre están activas.