3.1.3 Pacha qhaway/qaway (Tiempo) — vocabulario del tiempo en quechua sureño
Respuesta rápida
Vocabulario del tiempo (pacha): 30 entradas quechua sureño → español, cubriendo partes del día, estaciones, referencias temporales pasadas y futuras.
Solución — Página 98
Yachachinapaq simikuna - Urin Qichwa : vocabulario pedagógico quechua sureño · 2021
1.3 Pacha qhaway/qaway — El Tiempo
Vocabulario quechua sureño → español, ordenado alfabéticamente:
| Quechua sureño | Español |
|---|---|
| chawpi p'unchaw / punchaw | medio día |
| chawpi tuta | media noche |
| chiraw mit'a / mita | estación seca |
| chiraw mit'a/mita, chiri mit'a/mita | invierno |
| ch'isin/chisin, sukha/suka | tarde |
| ch'isinta/chisinta, sukhanta/sukanta | en la tarde |
| hawkay mit'a/mita | otoño |
| huk wata | un año |
| inkill mit'a/mita, pawqar mit'a/mita | primavera |
| killa | mes |
| kunan ~ kanan | ahora |
| kunan, kunan pacha, kanan pacha | presente |
| kuskan ura | media hora |
| llapan p'unchaw / punchaw | todos los días |
| mama llaqtap/pa p'unchawnin/punchawnin | fiestas patrias |
| ñawpaq, ñawpa pacha, qayna | pasado |
| ñawpaqtaraq, tutallamanta | temprano |
| pacha mit'akuna / mitakuna | estaciones |
| pacha, ura | hora |
| paqarin, hamuq p'unchaw/punchaw | mañana |
| paqariy, pacha paqariy, achikyay | amanecer |
| paray mit'a, puquy mit'a/mita | verano |
| puquy mit'a/mita | estación lluviosa |
| p'unchaw / punchaw | día |
| qanchischaw, simana | semana |
| qayna p'unchaw / punchaw | ayer |
| qayna wayta, ñawpaq wata | año pasado |
| qhipa/qipa pacha | futuro |
| q'aya/qaya killa | próximo mes |
| q'aya/qaya simana, hamuq simana | próxima semana |
Preguntas que la gente también hace
¿Cómo se dice 'mañana' en quechua sureño?
¿Cuáles son las estaciones del año en quechua?
¿Qué significa 'pacha' en quechua?
¿Cómo expresar el tiempo presente y pasado en quechua sureño?
¿Qué diferencia hay entre 'mit'a' y 'pacha' en quechua?
- • Conocimiento básico del alfabeto quechua sureño unificado
- • Nociones del campo semántico 3.1: tiempo y espacio en quechua
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 2396 caracteres
染染
3.1.3 Pacha qhaway/qaway (Tiempo)
| chawpi p'unchaw/punchaw | medio día | ||
| chawpi tuta | media noche | ||
| chiraw mit'a/mita | estación seca | ||
| chiraw mit'a/mita, chiri mit'a/mita | invierno | ||
| CH | ch'isin/chisin, sukha/suka | tarde | |
| ch'isinta/chisinta, sukhanta/sukanta | en la tarde | ||
| 1 | hawkay mit'a/mita | otoño | |
| huk wata | un año | ||
| inkill mit'a/mita, pawqar mit'a/mita | primavera | ||
| killa | mes | ||
| kunan~kanan | ahora | ||
| kunan, kunan pacha, kanan pacha | presente | ||
| kuskan ura | media hora | ||
| llapan p'unchaw/punchaw | todos los dias | ||
| M | mama llaqtap/pa p'unchawnin/punchawnin | fiestas patrias | |
| ñawpaq, ñawpa pacha, qayna | pasado | ||
| ñawpaqtaraq, tutallamanta | temprano | ||
| pacha mit'akuna/mitakuna | estaciones | ||
| pacha, ura | hora | ||
| paqarin, hamuq p'unchaw/punchaw | mañana | ||
| paqariy, pacha paqariy, achikyay | amanecer | ||
| paray mit'a, puquy mit'a/mita | verano | ||
| puquy mit'a/mita | estación lluviosa | ||
| p'unchaw/punchaw | dia | ||
| qanchischaw, simana | semana | ||
| qayna p'unchaw/punchaw | ayer | ||
| qayna wayta, ñawpaq wata | año pasado | ||
| qhipa/qipa pacha | futuro | ||
| q'aya/qaya killa | próximo mes | ||
| q'aya/qaya simana, hamuq simana | próxima semana |
96
Parte IⅢI - Quechua sureno
Otros libros recomendados

Yatichaña aru pirwa = Vocabulario pedagógico aimara · 2021
MINEDU
164 págs.

Ñantsipe Ayoyetajeri Ashaninka = Vocabulario pedagógico Ashaninka · 2021
MINEDU
164 págs.

Yachakuqkunapa Simi Qullqa. Ayakuchu Chanka Qichwa simipi · 2014
MINEDU
264 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.
