Sachapa millwanta ruray — Elaboración de hilo con fibra vegetal
Respuesta rápida
Página descriptiva sin ejercicios. Describe proceso: cosecha fibra vegetal → hilado con pushka → doblado y retorcido → madejado → tensado → teñido → inicio del tejido.
Solución — Página 54
Llaqtanchikpa kawsayninkuna - Chanka : saberes de los pueblos - Comunicación y Ciencia y Tecnología quechua, variante Chanca · 2021
Lectura
Esta página es continuación de un texto descriptivo en quechua (variante Chanca) sobre la elaboración artesanal de hilo a partir de fibra vegetal.
Párrafo 1 — Cosecha en el momento correcto:
Se recomienda cosechar en el momento preciso de la luna (killa puraman aypaptinmi), cuando las flores están todavía suaves (llampuchallaña) y no se han endurecido (llumpaytaqa chintinchu).
Párrafo 2 — Proceso de hilado:
Para elaborar el hilo de la planta (sachapa millwanta), primero se prepara la fibra (ñawpaqtam puchkanku = se hila con la pushka). Luego se une el hilo hilado (kawpunku), se dobla (iskaychaspa tullkiymi = doblando y torciendo) y se juntan/retuercen los cabos (tinirqunku/ukumaykunku) para alcanzar el grosor deseado.
Párrafo 3 — Acabado y preparación para tejer:
Una vez formado el hilo fino o grueso (sumaq tinisqa/ukumasqa qaytutam), se madeja (kururanku), se tensa bien (allwinku), se le aplica el color o diseño que llevará (pallaycha = motivos de color), se lava (illawitam huqarinku) y finalmente se inicia el tejido (awayta qallarinku).
Glosario
- killa puraman: en tiempo de luna (fase lunar propicia)
- llampuchallaña: todavía suave/tierna
- llumpaytaqa chintinchu: sin haberse endurecido aún
- sachapa millwanta: fibra/lana de la planta
- puchkanku: hilan (con pushka/huso)
- kawpunku: unen los hilos
- iskaychaspa tullkiymi: doblando y torciendo
- tinirqunku/ukumaykunku: juntan/retuercen los cabos
- sumaq tinisqa/ukumasqa: hilo fino/grueso bien formado
- qaytutam kururanku: forman la madeja
- allwinku: tensan/estiran
- pallaycha: diseño de color/motivo
- illawitam huqarinku: lavan (retiran la suciedad)
- awayta qallarinku: empiezan a tejer
Preguntas que la gente también hace
¿En qué fase lunar se recomienda cosechar la fibra vegetal según el texto quechua?
¿Cuáles son los pasos del hilado artesanal descritos en el texto?
¿Qué significa 'kawpunku' en el proceso de elaboración del hilo?
¿Qué se hace con el hilo antes de comenzar a tejer?
- • Lectura en quechua variante Chanca
- • Vocabulario básico de textilería andina
- • Páginas anteriores del mismo texto (continuación)
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 559 caracteres
ruranapaq.Yachaqkunaqa ninkum, utkutaqa killa puraman aypaptinmi pallana,chaymi sumaq llampuchallaña manaraqtaq llumpaytaqa chintinchu.
Sachapa millwanta pacha ruranapaqqa, ñawpaqtam
puchkanku.
Puchkarquspam kawpunku,kawpuyqa iskaychaspa tullkiymi, chaynarquspañam tinirqunku/ ukumaykunku munasqanku niraqman tikrananpaq.
Sumaq tinisqa/ukumasqa qaytutam kururanku,kururarquspankutaqmi allwinku, chaypim ima pallaycha kanqa chaykunata churanku. Allwirquspaqa illawitam huqarinku hinaspam awayta qallarinku.

52
Otros libros recomendados

Mi mantita linda. Cuento No. 3 · 2009
MINEDU
8 págs.

El Muqui. Cuento No. 11 · 2009
MINEDU
10 págs.

Nunash, la bella durmiente. Cuento No. 12 · 2009
MINEDU
10 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.
