Kuchi wirayachiy — Crianza del cerdo con maíz
Respuesta rápida
El saber 'Kuchi wirayachiy' describe 3 etapas para engordar al cerdo con maíz descartado:
- Sara tipiypi — separar maíz bueno del malo en la cosecha
- Sara huqariypi — guardar granos descartados en sacos para el cerdo
- Markapi akllapaspa — extraer y dar el maíz al cerdo en el pueblo
Solución — Página 78
Llaqtanchikpa kawsayninkuna - Chanka : saberes de los pueblos - Comunicación y Ciencia y Tecnología quechua, variante Chanca · 2021
Lectura
Kuchi wirayachiy (Engorde/crianza del cerdo)
Esta práctica productiva tradicional del pueblo Chanka describe cómo el cerdo (kuchi) se engorda principalmente con maíz (mama sara) y otros tubérculos como papa, ulluku y uqa.
Preguntas que la gente también hace
¿Qué alimentos usa la comunidad Chanka para engordar al cerdo?
¿Cómo se selecciona el maíz en la cosecha según el saber Chanka?
¿Cuáles son las etapas del kuchi wirayachiy?
¿Por qué se da el maíz descartado a los cerdos en la tradición andina?
¿Qué significa mama sara en la cultura Chanka?
- • Conocimiento básico de quechua variante Chanca
- • Ver páginas anteriores sobre saberes productivos del pueblo Chanka
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 1487 caracteres
Kuchi wirayachiy
Kay uywa puquchiyqa tukuy ima kawsay hurquy ukum, chaki kawsay urquy ukupim qallarin, chaypim anchata wirayan. Kuchi uywaq kawsaymi, mama saranchik; kay kawsaymi sumaqta utqayman puquchinqa; chayraykum mama saraqa kuchiwan sumaqta uywanakunku.Chaynallataqmi papa,ulluku,uqa;huk kawsaykuna sumaqta kay uywata puquchin.
Imahinatataq mama sarata kuchi wirayachinapaq akllana
Sara tipiypi; kaypiqa arkupim runakuna mama sarata tipiyta qallarinku; chaypim allin sarata huklawman churanku;chaynallataqmi waqtachanman ismunkunata, chamunkunata,utunkunata, llullunkunata ima churanku; chayna rakisqatañam inti wataykuyta tinralman apaykunku; chaypim sumaqta mastaspa chakichinku. Kay kanchapim yaqa chawpi killa mama saraqa sumaqta chakiy chakita chakinqa.
Sara huqariypi; kaytam mama sarapa chakisqan kanchapi rurakun; chaymi manaraq mama sarata markaman uqarichkaspa allinta akllapanku chay ismupaq, chamukaq, utukaq sarakunata hinaspanmi chay akllasqa kaqta allinchankunata iskusqaku runakuna mikunanpaq waqaychanku; chaynallataqmi chay mana allinninkunata kuchiman qaranapaq sumaqta wayqakunapi waqaychanku, chaytam kuchipaq lawapunanpaq as asmanta urqumunku.
Markapi akllapaspa; kawsay markapi huqarisqaña kachkaptinmi, alli allimanta kawsaytaqa ayllu mikunankupaq hurqumunku; chay hurqumusqankupim sara kutkusqata taripankuraq, chaykunatam allimanta hurqumuspa kuchi wirayachiy tukupaypiña kay mama sarataqa qaranku. Kay kawsaymi utqayman uywataqa puquchin.
76
Otros libros recomendados

Mi mantita linda. Cuento No. 3 · 2009
MINEDU
8 págs.

El Muqui. Cuento No. 11 · 2009
MINEDU
10 págs.

Nunash, la bella durmiente. Cuento No. 12 · 2009
MINEDU
10 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.
