Runapa Rayminkuna - Papa pikanti (Festividades del pueblo - Picante de papa)
Respuesta rápida
Papa pikanti: hervir y pelar papas → moler fino → sofreír con grasa de cerdo, ají rojo, ajo, cebolla y colorante → agregar agua con sal → cocinar revolviendo constantemente → servir con mote o cancha.
Solución — Página 98
Llaqtanchikpa kawsayninkuna - Chanka : saberes de los pueblos - Comunicación y Ciencia y Tecnología quechua, variante Chanca · 2021
Lectura
RUNAPA RAYMINKUNA (Festividades del pueblo)
En la Pachamama (madre tierra) también existen festividades; la gente celebra sus fiestas; en esos días se preparan toda clase de comidas y bebidas; así en esa comunidad con alegría se baila, canta, juega y hay pachakuy (intercambio festivo).
Mikuykuna (Las comidas)
Las familias preparan muchas y ricas comidas para las festividades; esas comidas llegan a todos los familiares, parientes y vecinos de la comunidad. Esas son las comidas reconocidas/tradicionales.
Pikantikuna (Los picantes)
Esta comida se prepara con mucho cuidado, es una comida que llena bien el estómago; así llega a todos los presentes en la fiesta. Esta rica comida se prepara siguiendo las costumbres y tradiciones de la comunidad, también se condimenta con ingredientes traídos o comprados de otras regiones. Por eso el picante se prepara para cualquier festividad; si no hay fiesta, se lleva también al visitar a alguien. Esta comida se prepara de forma diferente en cada comunidad; no hay una sola receta igual en todas partes. Por eso necesitamos que nos ayuden (minka) a cocinar en cantidad; para ello se necesitan ollas grandes.
Receta: Papa pikanti
Yaykuqkuna (Ingredientes):
- Nutuniraq papa (papa cocida entera)
- Kuchi wira (grasa de cerdo)
- Puka uchu (ají rojo)
- Tiñina (colorante natural / palillo)
- Asnapakuna (condimentos)
- Ahus (ajo)
- Siwulla (cebolla)
Ima hina ruraynin (Preparación):
- Cocinar/hervir las papas y pelarlas (tipqana), luego molerlas fino (ñutuchata ikana) o aplastarlas bien.
- Sofreír en grasa de cerdo (kuchi wira) con ají rojo molido (puka uchu kutasqa) o colorante (tiñina), ajo (ahus) y cebolla (siwulla).
- Agregar agua con sal al gusto y mezclar con las papas aplastadas; cocinar a fuego lento.
- Revolver constantemente (sapa kuti qaychina) para que no se queme en el fondo de la olla.
- Servir acompañado de mote (muti) o cancha/tostado (hamka/kamcha).
Glosario
- Runapa rayminkuna: festividades del pueblo
- Mikuykuna: las comidas (colectivo)
- Pikantikuna: los picantes
- Papa pikanti: picante de papa (plato tradicional)
- Yaykuqkuna: ingredientes (lit. 'los que entran')
- Ima hina ruraynin: cómo se prepara / modo de preparación
- Minka: trabajo colectivo comunitario, ayuda mutua
- Pachakuy: intercambio festivo comunitario
- Kuchi wira: grasa/manteca de cerdo
- Puka uchu: ají rojo
- Tiñina: colorante natural (palillo/cúrcuma andina)
- Nutuniraq: cocido/hervido previamente
- Tipqana: pelar
- Ñutuchata ikana: moler fino / aplastar
Preguntas que la gente también hace
¿Qué es el Runapa rayminkuna en la cultura quechua chanka?
¿Cuáles son los ingredientes del Papa pikanti tradicional?
¿Qué significa minka en la tradición andina?
¿Cómo se prepara el picante de papa en las festividades comunitarias?
¿Qué alimentos se preparan en las festividades quechua chanka?
- • Comprensión básica del quechua chanka (variante Chanca)
- • Conocimiento del vocabulario de alimentos andinos
- • Ver páginas anteriores: contexto cultural de los pueblos Chanka
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 1598 caracteres
RUNAPA RAYMINKUNA; mama pachapi tiyaqkunapapas kanmi rayminkuna; paykunam runahina raymikunata ruranku; chay punchawkunapim kanan tukuy ima mikunakuna, upyanakuna ima;chaytam chay llaqtapi kawsaywan yanunku hinallataq kusikuy,takiy, tukay, pachakuykuna ima tarikun.
Mikuykuna; ayllukunaqa tukuy ima raymipaqmi miski, achka mikunakunata yanunanku; chaymi llapallan kuyaqman,aylluman, llaqtapi tiyaqmasinman aypanan. Chay riqsisqa mikuykunam.
Pikantikuna;kay mikunataqa achkatam rurana,chakiniraq mikunam; chaymi allinta wiksaman huntanqa,chaynallataq aypanqa llapa chay raymipi tarikuqman;kay miski mikuytaqa llaqtapi kawsaypa wiñasqanman,kasqanmanhinam yanunku, miskichinantaqmi hawa suyukunamanta rantikusqawan, llankikusqawan; chaymi tukuy imamanta pikantitaqa ruranku hinallataqmi kay mikunaqa ima raymipipas tarikun; mana chayqa maymanpas watukuq rispapas apana. Kay mikuytaqa sapa llaqtapim hukniraqchata ruranku; manam niraqpurallaqa kanmanchu; chaynallataqmi achkata yanuysiwananchikpaq minkakunanchik; kananmi hatun mankakuna.
Papata waykuspa/ yanuspa tipqana hinaspam ñutuchata ikana,manachayqa llapina. Miskinantam kuchipa wiranwan, puka uchu kutasqawan, manachayqa tiñinawan,ahuswan,siwullawan tiqtichina;chaymanmi yakuta yapaykuspa kachinta tupaykachispa chay timpuruptin papa ikasqata utaq llapisqata kamana; chaytam sapa kuti qaychina; manachayqa mankapa sikinpim ruparqunman.Pikantitaqa uchuntintam mutiwan, manachayqa hamkawan/kamchawan mikuna.
Papa pikanti
Yaykuqkuna:·Nutuniraq papa · Kuchi wira ·Puka uchu, tiñina, ·Asnapakuna ahus, siwulla ima
Ima hina ruraynin:
96
Otros libros recomendados

Mi mantita linda. Cuento No. 3 · 2009
MINEDU
8 págs.

El Muqui. Cuento No. 11 · 2009
MINEDU
10 págs.

Nunash, la bella durmiente. Cuento No. 12 · 2009
MINEDU
10 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.
