Ulluku pikanti y Rihu pikanti — recetas tradicionales Chanka
Respuesta rápida
Dos recetas tradicionales Chanka en quechua: 1) Ulluku pikanti — picante de oca con charki y papa. 2) Rihu pikanti — picante de mondongo con habas y papa, acompañado de mote o cancha.
Solución — Página 99
Llaqtanchikpa kawsayninkuna - Chanka : saberes de los pueblos - Comunicación y Ciencia y Tecnología quechua, variante Chanca · 2021
Lectura
Esta página contiene dos recetas tradicionales del pueblo Chanka escritas en quechua variante Chanca.
Ulluku pikanti (Picante de oca)
Yaykuqkuna / Ingredientes:
- Ulluku (oca), papa
- Siwulla (cebolla)
- Charki (carne seca)
- Kuchi wira (manteca de cerdo)
- Puka uchu (ají rojo), ahus (ajo)
- Asnapakuna ima (condimentos varios)
Ima hina ruraynin / Preparación:
Se lava y cocina el ulluku; luego se cortan en rodajas delgadas en la olla con un cuchillo poco a poco. En algunos lugares se cortan muy finito. Luego se fríe con manteca de cerdo, ají rojo molido, o "tiñinawan" (achiote), ajo, cebolla; después se añade agua y sal al gusto mientras se cocina, y así también la papa hervida.
Rihu pikanti (Picante de mondongo/tripa)
Yaykuqkuna / Ingredientes:
- Qaran chustisqa rihu (mondongo/tripa limpia)
- Chaki hawas chulluchisqa o llullu hawas (habas secas remojadas o habas frescas)
- Ikasqa papa (papa hervida)
- Puka uchu, ahus, siwulla (ají rojo, ajo, cebolla)
- Kuchi wira, kuchi qara (manteca y cuero de cerdo)
- Asnapakuna ima (condimentos varios)
Ima hina ruraynin / Preparación:
Primero se asa el cuero de cerdo en las brasas; luego se fríe con manteca de cerdo, ají rojo molido, o "tiñinawan" (achiote), ajo, cebolla; se añade agua y sal al gusto para cocer; cuando hierve se vierte el mondongo, se agregan las papas hervidas y las habas remojadas, y finalmente se espolvorea condimentos finamente picados.
Este picante se acompaña con mote o con cancha/tostado.
Glosario
- Ulluku: oca (tubérculo andino, Oxalis tuberosa)
- Charki: carne seca salada, técnica andina de conservación
- Kuchi wira: manteca de cerdo
- Puka uchu: ají rojo
- Siwulla: cebolla
- Ahus: ajo
- Rihu: mondongo / tripa de res o cerdo
- Hawas: habas
- Muti: mote (maíz cocido)
- Kamcha/hamka: cancha (maíz tostado)
- Tiñinawan: achiote (colorante natural)
- Yaykuqkuna: ingredientes
- Ima hina ruraynin: modo de preparación / procedimiento
Preguntas que la gente también hace
¿Qué es el ulluku y dónde se cultiva en los Andes?
¿Cómo se prepara el charki en la tradición andina?
¿Qué diferencia hay entre el Ulluku pikanti y el Rihu pikanti?
¿Qué acompañamientos tradicionales se sirven con el pikanti Chanka?
¿Cuál es el rol de las recetas en la transmisión de saberes quechuas?
- • Conocimiento básico del quechua variante Chanca
- • Noción de textos instructivos (procedimientos con pasos)
- • Ver páginas anteriores del libro para vocabulario quechua base
📝 Transcripción de la página (texto seleccionable) 1218 caracteres
Ulluku pikanti
Yaykuqkuna:·Ulluku,, papa siwulla ·Charki · Kuchi wira •Puka uchu,ahus,·Asnapakuna ima
Ima hina ruraynin:
Ullukuta maqchirquspam yanurquna, chaymantam ñawinkunata,kirinkunata istirquspa mankapi as asllamanta kuchunawan ñutuy ñututa ikarquna; manachayqa huk ayllukunapiqa ñututam chawallata ikanku. Chaymantam miskinanta kuchipa wiranwan, puka uchu kutasqawan, manachayqa"tiñinawan",ahuswan,siwullawan tiqtichina; chaymanmi yakuta yapaykuspa kachinta tupaykachispa chay timpuruptin ullukutaqa kamaykuna, chaynallataq papa ikasqata.
Rihu pikanti
Yaykugkuna:
·Qaran chustisqa rihu •Chaki hawas chulluchisqa,manachayqa llullu hawas •Ikasqa papa
·Puka uchu, ahus, siwulla • Kuchi wira, kuchi qara •Asnapakuna ima
Ima hina ruraynin:
Nawpaqtaqa kuchi qaratam sansapi kankana, chaymantam miskinantam kuchipa wiranwan, puka uchu kutasqawan, manachayqa "tiñinawan",ahuswan, siwullawan tiqtichina;chaymanmi yakuta yapaykuspa kachinta tupaykachispa timpuchina; timpuruptin rihuta hichana,chay yaqa chayachkaptinñam achka ñutu ikasqa papata, tipqasqa hawasta churana hinaspa asnapanta ñutu ikasqata chaqchuykuna.
Kay pikantitaqa uchuntintam mutiwan, manachayqa hamkawan/kamchawan mikuna.
97
Otros libros recomendados

Mi mantita linda. Cuento No. 3 · 2009
MINEDU
8 págs.

El Muqui. Cuento No. 11 · 2009
MINEDU
10 págs.

Nunash, la bella durmiente. Cuento No. 12 · 2009
MINEDU
10 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.
