Lectura
Ch'ixi tunqumpi q'illu tunqumpi (La paloma gris y la paloma amarilla)
Qhatuna, ch'ixi tunqumpi q'illu tunqumpi jakisisina, akhama ch'axwapxatayna. (Un día, la paloma gris y la paloma amarilla se encontraron y así discutían.)
CH'IXI.— Nayaruxa jaqinakaxa samijatha wali munasipxituxa. (La gente me quiere mucho a mí, con alegría.)
CH'IXI.— Jumaruxa wallparukirakisa liwapxtamxa. (A ti también te doy mis plumas.)
Q'ILLU.— Jumarusti wank'urukiwa manq'ayaraktama. Nayaxa jaqinakaru uywanakaruwa lik'intaythxa. (Tú me estás arañando nomás. Yo cuido a las personas y a los animales.)
CH'IXI.— Janiwa ukhamäkiti. K'aristawa. Jupasa ist'askiwa. (No es así. Es mentira. Ella también escucha.)
Q'ILLU.— Nayaru jaqinakaxa walirakwa munasipxarakitu. Ukañkamaxa tunqu apiri tawaquxa, uka ist'asinxa, akhama tunqunakaru satayna. (La gente también me quiere bien a mí. Entonces la joven que cargaba palomas, después de escuchar, así les dijo a las palomas.)
TAWAQU.— ¿Kunathsa jumanakaxa ch'axwapxta? Jaqinakaxa panimpacharuwa munasipxtama. (¿Por qué están discutiendo? La gente las quiere a ambas por igual.)
Qhiparusti, panpacha tunquxa akhama amuyt'asipxatayna. (Después, las palomas reflexionaron como campo llano.)
CH'IXI.— Ukhamaxa janisa ch'axwkañäniti. Jumasa nayasa jaqinakanxa wali munatätanwa. (Entonces ya no nos pelearemos. Tú y yo somos muy queridas por la gente.)
Q'ILLU.— ¡Jaxay!, ukpi jumatha ist'aña munayäthxa, jiwaskamaxa janiwa ch'axwañasati. (¡Sí!, por eso quería que me escucharas, nosotras no debemos pelear.)
CH'IXIMPI Q'ILLUMPI.— Kullaka, jani llakisimti, nanakaxa jichhatha khüsaruxa sumwa aruskipasxapxajaxa. (Hermanita, no te entristezcas, desde hoy hablaremos bien juntas.)
Ukhamawa tunqunakaxa lart'asisa, tawaqu nayraqatapatha, wali suma qhumantasxapxatayna. (Y así las palomas, con la joven al frente, partieron muy contentas.)










