Sufijo de adición -ni: números compuestos en aymara (11 al 70 006)
Respuesta rápida
El sufijo -ni se agrega al componente menor para sumarlo al mayor. Ejemplo: tunka mayani = 10+1 = 11; pusi waranqa phisqani = 4000+5 = 4005.
Solución — Página 104
Aymara arutha chiqapa qillqañataki panka = Manual de escritura Aimara · 2021
Lectura
En aymara, al número 10 (tunka) se agrega 1 mediante el sufijo -ni, formando tunka mayani (11). Este mecanismo es sistemático: el sufijo -ni se une al componente menor y lo añade al componente mayor.
Lógica de construcción:
- tunka = 10, maya = 1 → tunka mayani = 11
- tunka = 10, paya = 2 → tunka payani = 12
- pätunka = 20, maya = 1 → pätunka mayani = 21
- pataka = 100, maya = 1 → pataka mayani = 101
- pusi waranqa = 4 000, phisqa = 5 → pusi waranqa phisqani = 4 005
Tabla de numerales (11–70 006)
| Jakhuna sutipa (nombre aymara) | Jakhu (número) |
|---|---|
| tunka mayani | 11 |
| tunka payani | 12 |
| tunka kimsani | 13 |
| tunka pusini | 14 |
| tunka phisqani | 15 |
| tunka suxtani | 16 |
| tunka paqallquni | 17 |
| tunka kimsaqallquni | 18 |
| tunka llätunkani | 19 |
| pätunka mayani | 21 |
| kimsatunka pusini | 34 |
| paqallqtunka suxtani | 76 |
| llätunka llätunkani | 99 |
| pataka mayani | 101 |
| kimsaqallqpataka pusini | 804 |
| pusi waranqa phisqani | 4 005 |
| paqallqtunka waranqa suxtani | 70 006 |
Glosario
- tunka: 10
- pataka: 100
- waranqa: 1 000
- maya / mayani: 1 / +1
- paya / payani: 2 / +2
- kimsa: 3
- pusi: 4
- phisqa: 5
- suxta: 6
- paqallqu: 7
- kimsaqallqu: 8
- llätunka: 9
- -ni: sufijo de adición ("y uno/dos/…")
- Jakhuna sutipa: nombre del número
- Jakhu: número (cifra)
Preguntas que la gente también hace
¿Cómo se forman los números compuestos en aymara?
¿Qué significa el sufijo -ni en aymara?
¿Cómo se dice 76 en aymara?
¿Cuáles son las bases del sistema numérico aymara?
¿Cómo se escribe 4005 en aymara?
- • Conocer los numerales básicos del aymara: maya, paya, kimsa, pusi, phisqa, suxta, paqallqu, kimsaqallqu, llätunka, tunka
- • Ver páginas anteriores: formación de decenas (tunka, pätunka, kimsatunka…)
Otros libros recomendados

Orientaciones para fortalecer el vínculo entre docentes y estudiantes : dirigido al director y al Comité de Gestión del Bienestar · 2025
MINEDU
18 págs.

Ñantsipe Ayoyetajeri Ashaninka = Vocabulario pedagógico Ashaninka · 2021
MINEDU
164 págs.

Nunash, la bella durmiente. Cuento No. 12 · 2009
MINEDU
10 págs.

El zorro enamorado de la Luna. Cuento No. 7 · 2009
MINEDU
8 págs.

Con los ojos abiertos yo escucho. Cuento No. 2 · 2009
MINEDU
8 págs.

El viaje al cielo. Cuento No. 9 · 2009
MINEDU
12 págs.

Primera Colección de Biografías para Niños y Niñas : José María Arguedas · 2015
MINEDU
15 págs.

Guía para el docente “Jakoinra yoyo ati iketian katotabo 2019” : Shipibo - Konibo · 2019
MINEDU
12 págs.
